Neolitsko naselje Okolište

Arheološko područje Okolište.

Neolitsko naselje Okolište locirano je izmedu naselja Radinovići i Okolište, oko 6 km. sjeverozapadno od Visokog.  Ima oblik četverougla sa 330, odnosno 270 m dugim stranama.

Historija

U riječnim tokovima Bosne i Neretve nalazi se 36 lokaliteta butmirske kulture. U sarajevskoj kotlini najveće naselje se nalazi u samom Butmiru. U visočkoj kotlini najveće naselje tog tipa je u Okolištu, sa površinom od oko 7-5 hektara. Po tome je jedno od najvećih naselja tog tipa u jugoistočnoj Evropi. Još četiri naselja butmirske kulturne skupine razvila su se oko ovog naselja.

Istraživanja

U suradnji sa Rimsko-germanskom komisijom Njemačkog arheološkog instituta u Frankfurtu i Univerziteta u Banbergu i Kilu, te Gradskog muzeja u Visokom, vršena su istraživanja i u Okolištu. 

Geomagnetskom prospekcijom jasno se oslikava veći broj zaštitnih jaraka i pokazale su se jasno vidljive strukture 54 kuće. Njihova dužina iznosi izmedu 12 i 13 m, dok širina varira izmedu 6 i 8 m. Detaljnim mjerenjima unutar pojedinih kuća identificirani su zidovi, podjela na više prostorija, te po dvije peći u svakoj kući, što se u velikoj mjeri podudara sa objektima poznatom u neolitskom naselju Obre II. Kuće koje nisu gorjele mogu se djelomično prepoznati na temelju vidljivih jama za stupce. 

U toku iskopavanja, otkriveno je ukupno 7 nadzemnih kuća, slabije ili veoma dobro očuvanih. Unutar nekoliko kuća otkrivene su kalotaste peći, ognjišta unutar i van nastambi, veći broj radionica, odnosno žrvnjišta i radionice za izradu kamenog alata, te velik broj različitih jama. 

Od pokretnog arheološkog materijala najbrojnija je keramika. Keramičke posude po sadržaju ukrasa i oblicima posuda pripadaju fazi Butmir II i mladoj fazi Butmir III Hvar-Lisičići, odnosno datira se u 4800. i 4700. godinu p.n.e. 

Nadene su i veće količine kamenih objekata: glačane sjekire, okresane kremene strijelice, noževi, svrdla, strugači i žrvnjevi za žito od kamena pješčara. Koštani alat je veoma rijedak, a slabo su zastupljeni i ostaci životinjskih kostiju. 

U dijelu ispitanom geomagnetskom prospekcijom, pretpostavlja se da je ovdje živjelo oko 150-200 domaćinstava, odnosno preko 1000 stanovnika. 

Na udaljenosti 1 km. nalazi se arheološki lokalitet Donje Moštre, u kojem su pored neolitskih nalaza, pronadeni i nalazi iz eneolita, iz perioda Vučedolske kulture. 

Nova radiokarbonska analiza svrstava nalaze u vremena: 5226–5086, 5114–4918, 4805–4710, 4779–4570 i 4776–4477. god. pne.

https://bs.info-about.info/

PDF dokument:
Prvi izvještaji, istraživanja polenanalitičkog i ugljenisanog makrobotaničkog materijala neolitskog naselja Okolište (Centralna Bosna)