Home BiH Regija Dan pobjede nad fašizmom i Dan Evrope – šta predstavlja?

Dan pobjede nad fašizmom i Dan Evrope – šta predstavlja?

0
Dan pobjede nad fašizmom i Dan Evrope – šta predstavlja?

U Berlinu je nešto poslije ponoći 8. maja, odnosno prvih minuta 9. maja 1945. bezuslovnu kapitulaciju Njemačke potpisao generalfeldmaršal Wilhelm Keitel.

U ime Sovjetskog Saveza potpisnik je bio maršal Georgij Žukov, a u ime zapadnih saveznika britanski vazduhoplovni general Arthur Tedder. Time je formalno završen Drugi svetski rat u Evropi, ali su ostaci njemačkih trupa, i njihovih saveznika, još nekoliko dana davali otpor, između ostalih i u Jugoslaviji (do 15. maja).

Priča kaže da je tog dana, kad je prestalo najveće krvoproliće u historiji ljudskog roda, krvoproliće koje je pokrenula fašistička ideologija, Evropa s ponosom uzviknula „Nikad više!“, a taj će datum postati dan kada Evropa slavi Dan pobjede nad fašizmom.

U ratu koji je trajao nešto manje od šest godina, učestvovala je 61 država i oko 110 miliona vojnika.

Precizan broj stradalih nije nikada ustanovljen. Procjene govore o između 50 i čak 80 miliona poginulih, od čega između 38 i 55 miliona civila.

Tačni podaci o žrtvama ni na području nekadašnje Jugoslavije nisu utvrđeni. Državna komisija bivše Jugoslavije objavila je svojevremeno podatak da je poginulo ukupno 1.706.000 osoba, među kojima nešto više od 300.000 boraca.

Deveti maj je prihvaćen i kao Dan Evrope.

Francuski ministar spoljnih poslova Robert Schuman, 9. maja 1950. godine objavio je deklaraciju kojom je pozvao na uspostavljanje novog poretka kojim bi se sukobljavanje između evropskih zemalja, učinio ne samo nezamislivim, nego i nemogućim.

Suština njegovih ideja ogledala su se u uspostavljanju zajedničkih tijela, odnosno relacija, u prvo vrijeme u proizvodnji i distribuciji uglja i čelika kao temelja industrijske snage. Obrazovanje naddržavnih tijela u tim oblastima trebalo je da označi prve korake na tom putu. Schuman je prvenstveno imao u vidu odnose Francuske i Njemačke.

Naredne godine osnovana je Evropska komisija za ugalj i čelik, koja je vremenom prerasla u Evropsku ekonomsku zajednicu, da bi 1991. u holandskom gradiću Mastrihtu bila proglašena Evropska unija.

Ugovor o osnivanju Evropske zajednice za ugalj i čelik potpisan je 18. aprila 1951. godine i potpisnice su bile: Francuska, Savezna Republika Njemacka, Italija, Danska i zemlje Beneluksa – Belgija, Holandija i Luksemburg.

Evropski savjet je 1955. godine u Milanu odlučio da se dan objavljivanja Schumanovog plana, 9. maj, obilježava kao Dan Evrope.

Ugovor o EU, poznat i kao Ugovor iz Mastrihta od 7. februara 1992, stupio je na snagu 1. novembra 1993. godine i utvrdio je tri stuba EU: nadnacionalni, kao prvi stub, zajedničku spoljnu i bezbjednosnu politiku, kao drugi stub, i saradnju u oblasti pravosuda i unutrašnjim poslovima, kao treći stub Unije.

Počev od 1. januara 2007. godine Evropsku uniju je činilo 27 država članica sa blizu 500 miliona stanovnika, a 1. jula 2013. godine Unija je dobila 28. člana, Hrvatsku.

Komentari

komentara